چرایی ضرورت مدیریت هوشمند واردات

تاریخ : ۱۳۹۸/۰۹/۲۷ تعداد بازدید : ۵۰
تعداد رای : ۰
قوانین متعددی برای حمایت از تولید داخلی و صنعت به تصویب رسیده است. اما اجرای این قوانین به دلایل متعددی با موانع و مقامت‌هایی مواجه می‌شود. کارشناسان معتقدند، حمایت از تولید نیازمند مدیریت هوشمندانه واردات کالاهای مختلف صنعتی و مصرفی است. اما این‌که چگونه می‌توان صادرات را جایگزین واردات کرد، چالشی است که عده‌ای از کارشناسان و فعالان اقتصادی آن را در سیزدهمین کنفرانس بین‌المللی مدیریت فناوری و نوآوری با برگزاری پنل تخصصی "ماشین سازی؛ صنعت راهبردی فراموش شده و نقش آن در تاب‌آوری زیرساخت‌های صنعتی کشور" مورد بحث و بررسی قرار دادند.

 آشنایی با ظرفیت‌ها و چالش‌های مقررات در تهییج نوآوری و پاسخ به کسب و کارهای نوپا، کارکرد مقررات به‌عنوان پیشران نوآوری و پاسخ به نوآور، صورت‌بندی مسائل مقررات‌گذاری و تنظیم‌گری در مواجهه با کسب و کارهای نوپا، شناسایی تضاد منافع موجود میان بازیگران سنتی و نوین اقتصادی، تبیین تضاد میان بازیگران سنتی و جدید مقررات‌گذاری، اهداف دیگری بود که اظهارات کارشناسی بر اساس آن‌ها ارایه شد.

 

ماشین‌سازی منفی‌ترین تراز تجاری در صنعت

 

دکتر رضا اسدی‌فرد در ابتدای پنل با اشاره به مطالعات انجام شده در حوزۀ صنعت ماشین‌سازی، اهمیت و جایگاه این صنعت در اقتصاد و توسعۀ صنعتی کشورها، اظهار داشت: «ماشین‌سازی سال‌هاست مورد بی‌توجهی است و ما درصدد هستیم تا با راه‌اندازی یک گفتمان، صنعت ماشین‌سازی را از کنج عزلت بیرون آورده و طبق پیشنهادات مقام معظم رهبری در آبان سال 1396، در یک بازۀ 10 ساله، از مرحله مونتاژکاری خارج و به نوآوری برسانیم.»

 

دکتر اسدی‌فرد تأکید کرد: «تا زمانی که فناوری به ماشین تبدیل نشود، برای صنعت و صنعتگر قابل استفاده نیست. وقتی از یک صنعتگر خواسته می‌شود که از فناوری‌های نوین استفاده کند، با این پرسش که "چه تغییری باید در خط تولید ایجاد کنم و چه ماشین جدیدی باید اضافه شود؟" مواجه می‌شویم. تاثیرگذارترین پاسخ به پرسش‌های مذکور این است که فناوری در دل صنعت با تولید ماشین‌آلات صنعتی نمود پیدا می‌کند. قدرتمند بودن صنعت ماشین‌سازی یکی از جلوه‌های صنعتی‌بودن کشورها است.»

 

وی علت قدرتمند بودن کشورهایی همچون آلمان، ژاپن و کرۀ جنوبی را اتکای آن‌ها بر دانش و نوآوری در طراحی و تولید ماشین‌آلات صنعتی عنوان کرد و گفت: «تأکید این کشورها بر ضرورت استفاده از تکنولوژی‌های نوین (های‌تک-High-Tech) موجب حضور فعالانۀ نیروهای متخصص و فارغ‌التحصیلان دانشگاهی در صنعت ماشین‌سازی و در نتیجه فراهم بودن بستر اشتغال در این کشورها شده است.»

 

دکتر اسدی‌فرد با اشاره به نقش تحریم‌ها در ورود ماشین‌آلات، خرید آن‌ها با چند برابر قیمت و دریافت خدمات پس از فروش و تامین قطعات مورد نیاز آن‌ها، به مقایسۀ وضعیت صنعت ماشین‌سازی در ایران و سایر کشورهای جهان پرداخت. وی اظهار داشت: «آلمان 5/11 درصد از ماشین‌آلات تولیدی خود را صادر می‌کند و 7/6 درصد نیز واردات دارد که اغلب قطعه هستند. در واقع قطعاتی در کشورهای دیگر اروپایی ساخته و در آلمان به محصول نهایی تبدیل می‌شود. کره نیز 1/3 درصد از ماشین‌آلات خود را صادر و 3/2 دهم درصد واردات دارد. واردات هند و ترکیه نیز دو برابر صادراتشان است. اما در ایران واردات 40 برابر صادرات است. به همین دلیل ماشین‌سازی در ایران منفی‌ترین تراز تجاری را بین بخش‌های صنعتی و اقتصادی کشور دارد.»

 

وی با اشاره به مطالعات انجام گرفته در رابطه با ماشین‌سازی کشورهای مذکور، تأکید کرد: «بررسی‌ها نشان می‌دهد که صنعت ماشین‌سازی نیازمند و باعث تکمیل زنجیرۀ ارزش می‌شود. در آلمان ماشین‌سازی، باعث راه‌اندازی صنایع دیگری همچون CNC شده است.»

 

دکتر اسدی‌فرد فعالیت 25 درصد از چهار هزار شرکت دانش‌بنیان فعال کشور در حوزۀ ماشین‌سازی و سایر بخش‌های مرتبط را مزیت قابل توجهی برای رشد و رونق این صنعت در ایران دانست و گفت: «ایران فناوری سطح بالایی در اختیار دارد و از بسیاری جهات بهتر از کشورهای دیگر همچون هند و کره است. امکان رقابت قیمت با اروپایی‌ها مزیت قابل توجه دیگری است.»

 

 او در پایان خاطرنشان کرد: «اتاق فکر فعال شده در پژوهشکده مطالعات فناوری، بر صنعت ماشین‌سازی متمرکز است و دوستان علاقمند می‌توانند برای انجام تحقیقات به ما ملحق شوند.»

 

کدام بخش صنعت نیازمند مدیریت هوشمندانه است؟

 

چرایی منفی بودن تراز تجاری صنعت ماشین‌سازی در ایران، پرسشی بود که دکتر محمدمهدی هادوی، رئیس مرکز ساخت داخل، ماشین‌سازی و تجهیزات وزارت صنعت آن را بررسی کرد.

 

او گفت: «اگر سوال این است که ما باید دنبال واردات بیشتر ماشین‌آلات باشیم یا صادرات، قاعدتا با تعریفی که برای کار ما شده است و البته دیدگاه شخصی من، باید به دنبال صادرات باشیم تا واردات. اما علت این که چرا در صادرات تراز منفی داریم، شاید باید بپرسید چرا شرکت‌های ماشین‌ساز داخلی موفق ما، نه‌تنها ماشین‌آلات با ارزش برای صادرات تولید نمی‌کنند بلکه تقاضای واردات ماشین‌آلات مستعمل خارجی را نیز دارند؟» وی ادامه داد: «بخشی از پاسخ این پرسش مربوط به بی‌توجهی تولیدکنندگان داخلی به نوآوری در طراحی است. اغلب این شرکت‌ها به دانش فنی 30-40 سال پیش وابسته هستند و علت این وابستگی را مباحث مالی درون‌سازمانی و مشتریان عنوان می‌کنند. در صورتی که نوآوری، مشکلات مالی شرکت‌ها را درمان می‌کند.»

 

این عضو هیات علمی دانشکده مهندسی متالوژی و مواد دانشگاه تربیت مدرس، با اشاره به تلاش‌های خود در ایجاد و برقراری ارتباط میان صنایع مادر و شرکت‌های دانش‌بنیان افزود: «به هنگام بررسی درخواست‌های 400-300 میلیون یورویی واردات، مشاهده می‌کنیم اغلب آن‌ها برای واردات قطعات و تجهیزاتی است که اتفاقا دانش فنی ساخت آن‌ها در داخل کشور وجود دارد اما همت و تلاش لازم و کافی کم است.»

 

هادوی با تأکید بر هوشمندی‌سازی مدیریت تولید و واردات، اظهار کرد: «از میان سه بخش محصول نهایی، قطعات و مواد اولیه؛ امروز مهمترین بخش نیازمند به حمایت، تولید مواد اولیه است که باید داخلی شود. قبول دارم که نباید وارد همۀ حوزه‌های تولید شویم و محصولاتی که توجیه فنی و اقتصادی ندارند، نباید تولید شوند اما در فضای بستۀ تحریم مجبوریم خیلی چیزها را تولید کنیم.»

 

وی تداوم فعالیت‌های تولیدی در شرایط فعلی را اقدامی جهادی دانست و گفت: «قانون حمایت از کالای ایرانی امسال برای بار سوم در مجلس تصویب شد و به همۀ ارگان‌های دولتی، نیمه‌دولتی و شبه‌دولتی اعلام شد که اگر قصد بهره‌مندی از تسهیلات یارانه‌ای صندوق توسعۀّ ملی را دارند، مدیریت پروژه در تمام مراحل اعم از تامین کالا، ساخت و اجرا (EPC)، باید توسط یک شرکت ایرانی انجام شود و اگر تقاضای اجرای پروژه توسط شرکت ایرانی-خارجی داشتند، هیات نظارت، فرایند کار را مشخص می‌کند.» او ادامه داد: «در این مصوبه، برای اولین بار مقولۀ جرم‌نگاری مورد توجه قرار گرفته است. یعنی اگر کسی تخلف کرد، انفصال از خدمت، جریمۀ نقدی و زندان در انتظارش است. قوۀ قضاییه نیز مکلف است شعباتی برای اجرای این قانون اختصاص دهد.»

 

رئیس مرکز ساخت داخل، ماشین‌سازی و تجهیزات وزارت صنعت، دربارۀ مشکلات مربوط به واردات تجهیزات اعم از ماشین‌آلات، قطعات و مواد اولیه اظهار داشت: «ما بایستی به کمک اتاق فکر، به کمک انجمن‌ها، به کمک صنایع تولیدی در سطوح مختلف بشینیم یک استراتژی منعطف مطابق با فرهنگ ایرانی طراحی کنیم که علاوه بر این که قوانین اجرایی گیج‌کننده نباشند، باعث انسداد راه‌های گریز نیز شوند. برای همین درصدد اجرای مصوبۀ مهر ماه شورای امنیت ملی کشور مبنی بر "حمایت از ساخت بار اول" هستیم. کارگروهی در وزارت صنعت و معاونت علمی برای اجرایی شدن این مصوبه تشکیل شده است.»

 

در بخش دیگری از پنل، موضوع "فقدان آمار و اطلاعات، موانع مدیریت هوشمند واردات ماشین‌آلات صنعتی" مورد بررسی قرار گرفت که در اینجا قابل مشاهده‌است. 

 

 

پنل تخصصی "ماشین سازی؛ صنعت راهبردی فراموش شده و نقش آن در تاب‌آوری زیرساخت‌های صنعتی کشور" ۲۷ آذرماه در مرکز همایش های بین المللی دانشگاه شهید بهشتی و در قالب نهمین کنفرانس بین‏ المللی و سیزدهمین کنفرانس ملی مدیریت فناوری و نوآوری برگزار شد. همچنین این پنل از سوی هیئت داوران و مخاطبین کنفرانس به عنوان پنل برتر انتخاب شد.

نظرات

پاسخ به نظــر بازگشت به حالت عادی ثبت نظر

نـــام
ایمیل
نظر شما
کد امنیتی (حروف بزرگ) Captcha